Khi xem một bộ phim mà nhân vật chỉ có thể tìm thấy tự do của mình trong bóng tối lòng tôi luôn nặng trĩu. Đó là thứ bóng tối để trốn tránh các nguyên tắc xã hội, các định chế xã hội, các quy định của xã hội. Chỉ có ở trong bóng tối đó, một cá nhân bất toàn nào đó lạc loài khỏi sự tồn tại thông thường mới thấy được sống và tìm thấy hạnh phúc. Lòng tôi nặng trĩu vì không hiểu tại sao, không hiểu bản thân mình sẽ gào thét lên thế nào, nếu ở trong sự trói buộc tàn nhẫn đó. Khi đó, tôi lại thật biết ơn cuộc đời vì sự tự do mà mình đang có.
Rose là một người phụ nữ sống vào thế kỉ 17 ở đâu đó tại vùng Trung Âu. Cô tìm thấy sự thoải mái và tự do khi mặc quần dài – thứ trang phục của đàn ông. Nên cô đã cải trang thành nam giới để trở thành người lính sau đó trở về sau khi cuộc chiến tranh 30 năm kết thúc. Cô với diện mạo đàn ông và khuôn mặt bị một viên đạn tàn phá mang một vết sẹo dài xấu xí, cô lấy danh tính của người đồng đội đã chết, trở về ngôi làng anh ta từng sống với giấy tờ của anh ta để yêu cầu dân làng trả lại đất đai thuộc quyền sở hữu của người lính đã chết. Giấy tờ hợp lệ, diện mạo xấu xí và giống đàn ông, Rose được chấp nhận cho lấy lại đất và căn nhà đã bị thời gian làm cho tàn tạ, còn đàn gia súc đã bị chia hết cho những người dân làng và chẳng ai có ý định trả lại.
Rose có tiền tích cóp được sau chiến tranh, cô cũng chăm chỉ và làm việc không mệt mỏi, nên Rose với vài người giúp việc, đã dần xây dựng lại ngôi nhà đổ nát, biến trang trại hoang thành nơi sinh ra của cải. Rose được gọi là Ngài với sự tôn trọng của người làm, và cộng đồng dân cư, một phần vì cô đã bắn chết 1 con gấu cứu người làng đang bị tấn công. Rose muốn một cuộc đời tự do, an ổn, chiếc quần dài cho cô điều đó, giúp cô thoát khỏi cơ thể nữ giới, thoát khỏi định kiến giới, và những bất công về giới. Cô nhận thấy tiềm năng của một mảnh đất bên suối, cô muốn mua, nhưng ông chủ sở hữu mảnh đất đó nhìn thấy 1 cơ hội cho 1 trong 5 đứa con gái của ông ta. Ông ta không đồng ý bán nếu Rose không chịu cưới. Diễn xuất tuyệt vời của Sandra Hüller thể hiện ra ở những lúc như này, khi bản năng nữ giới thúc đẩy sự từ chối, nhưng lý trí của một tâm hồn muốn tự do hối thúc tham dự vào màn lừa dối này. Rose cưới đứa con gái cả. Và để có thể trì hoãn việc phải làm nghĩa vụ vợ chồng, Rose nói rằng cô muốn giữ trinh tiết cho người vợ thêm 1 thời gian nên họ ngủ riêng.
Tôi nghĩ, cái hay nhất của phim mang đến cho khán giả ở ngay từ đầu phim là đạo diễn thông qua giọng kể chuyện của ai đó, báo cho chúng ta biết trước về câu chuyện của Rose với giọng dửng dưng, và có phần hà khắc về tội lừa dối tàn ác của Rose mà chúng ta sẽ chứng kiến trong phim. Nhưng khi xem ta mới hiểu tội ác của Rose chính là muốn thoát khỏi xiềng xích của giới tính, bản dạng giới, thoát khỏi những ràng buộc nghiệt ngã dành cho người phụ nữ trong một xã hội Tin Lành trọng nam khinh nữ và quá nhiều những định kiến. Khi nhận ra, Rose chỉ cố gắng làm những gì tốt nhất cho bản thân để tìm kiếm được sự bình yên sau một cuộc đời đầy sóng gió với vết sẹo làm biến dạng khuôn mặt. Cưới vợ ư, không sao.
Nhưng cô vẫn phải thực hiện nghĩa vụ chăn gối của vợ chồng theo yêu cầu của người cha cô gái, người mà ta có cảm giác ông ta là một kẻ bạo hành và quấy rối tình dục ngay cả con mình. Thế kỉ 17 cũng đã có những dụng cụ tình dục để Rose che giấu giới tính của mình. Chỉ là cô không ngờ, dù chỉ xài công cụ phụ giúp việc biến cô thành đàn ông, vợ cô mang thai. Khi nghe được thông báo vợ mình có mang, Hüller lại một lần nữa xuất sắc trong thần thái của một kẻ ngỡ ngàng kinh ngạc về sự không thể xảy ra, lại vừa chấp nhận nó như một điều bình thường trong cuộc sống vợ chồng.
Thế giới giá mà cứ vậy, để sự tự do trong bóng tối được ở trong bóng tối, được vẫy vùng trong sự hẹp hòi đó của lòng người, để được sống trọn vẹn 1 kiếp sống vốn ngắn ngủi. Nhưng cuộc sống vận hành với sự trớ trêu và khắc nghiệt. Rose không thể giấu mình mãi trong bóng tối. Và đó là lúc, xã hội thể hiện rõ nhất bản chất của mình, bản chất của sự nhỏ nhen, xấu xí, sợ hãi những gì họ không hiểu, không dám hiểu bằng tư duy tầm thường của mình.
Rose không phải là một nhân vật có thật trong lịch sử, cô được nhào nặn thành hình thông qua rất nhiều câu chuyện về phụ nữ giả trai tại Châu Âu thời Trung Cổ. Hai nhà biên kịch Markus Schleinzer và Alexander Brom đã xuất sắc xây dựng được một Rose vừa tầm thường, vừa phi thường, vừa khiêm tốn lại vừa toả sáng nhờ sự tận tâm của mình. Nhưng có lẽ, Rose hiện lên chân thực và mang đến cho khán giả nhiều cảm xúc đến vậy là nhờ vai diễn của Sandra Hüller. Sự tiết chế trong diễn xuất, thần thái, biểu cảm mọi thứ mà cô thể hiện đều giúp cho nhân vật Rose hiện lên rõ nét và sắc sảo. Sandra Hüller tất nhiên không phải 1 diễn viên bình thường, cô đã hoá thân vào rất nhiều vai diễn xuất sắc mà tôi rất nhớ và ấn tượng như Toni Erdmann, Zone of Interest, Anatomy of a Fall… Và thực sự nếu không phải Sandra Hüller thì ta thật khó hình dung ai có thể làm tốt vai Rose đến vậy.
Rose do đạo diễn Markus Schleinzer thực hiện, bộ phim đã được Áo gửi đi tranh giải phim Quốc Tế xuất sắc nhất tại Oscar 2027. Tôi nghĩ bộ phim hoàn toàn xứng đáng, một tác phẩm đen trắng, với những khung hình tuyệt đẹp, âm nhạc được thể hiện bằng giọng A Cappella của một nữ ca sĩ để thể hiện sự trống hoác của đời sống trong những cảnh toàn với khung hình rộng mở nhưng cô đơn và buồn bã. Cách sử dụng âm nhạc thông minh như lấp vào khoảng trống của lòng người, mang lại thật nhiều ấn tượng. Lâu lắm tôi mới xem một phim hay đến vậy, một phim về nỗi khắc khoải được sống một cuộc đời tự do mà đôi khi thật quá khó.