Đạo diễn John Cassavetes luôn được xem là một trong những đạo diễn tiên phong của dòng phim độc lập Mỹ, nơi ông tự do sáng tác bằng nguồn ngân sách mà ông chủ động tìm được mà không bị phụ thuộc vào những hãng phim lớn của Hollywood. Phim của ông, thay vì đi tìm một câu chuyện hấp dẫn và kịch tính, lại thường tập trung vào một con người cụ thể với những vấn đề cụ thể. Ông dùng công cụ điện ảnh, để cố gắng hiểu thấu tâm lý con người, chứ không phải dùng con người để tạo ra những thước phim hấp dẫn theo cách hiểu thông thường về điện ảnh giải trí. Có lẽ vì thế mỗi lần tôi thăm lại một bộ phim của ông, tôi luôn có một cảm giác gần gũi và thành thực. Tôi mới xem lại A Woman Under the Influence – một trong những tác phẩm được đánh giá cao nhất và nổi tiếng nhất của John Cassavetes.
A Woman Under the Influence kể về câu chuyện của một gia đình cổ cồn trắng bình thường. Trong mắt người chồng Nick, Mabel là một người vợ tuyệt vời, đã quán xuyến gia đình, chăm sóc các con để ông an tâm đi làm. Họ yêu nhau, họ cùng cố gắng xây dựng gia đình hạnh phúc, và có lẽ họ còn biết cách để hâm nóng tình yêu. Vì thế nên vào một ngày đẹp trời, Mabel quyết định gửi 3 đứa con cho mẹ chồng chăm sóc giúp cho một ngày. Mabel và Nick muốn có một buổi tối hẹn hò lãng mạn với nhau. Nhưng tiếc thay, một sự cố ở tại chỗ làm đã khiến Nick phải ở lại tăng ca, dù việc đó làm ông cực kỳ giận dữ và bất mãn. Nhưng chẳng có cách nào khác, có vẻ Nick là một đội trưởng mẫu mực.
Mabel khi biết chồng không về được. Cô buồn bã vì kế hoạch đổ vỡ. Buồn chán và có chút say rượu, cô đến một quán bar, trò chuyện với một người đàn ông xa lạ. Hắn ta đưa cô về nhà, rồi trong một tình huống không tỉnh táo, cô bị xâm hại, dù cô đã chẳng thực sự nhớ điều gì đã xảy ra. Tôi nghĩ, khi xem đến đây, ta đã phán đoán đủ hướng cho chuyện sẽ xảy ra vào ngày hôm sau khi người chồng về nhà. Nhưng chắc chẳng có hướng nào mà ta đoán đúng câu chuyện tiếp theo đâu, vì bộ phim không được xây dựng để tạo nên những xung đột hấp dẫn, nguy hiểm và tò mò. Bộ phim dần dần mang đến cho ta dự cảm về một người vợ bất ổn, bất ổn trong cách nói chuyện, trong điệu cười kì lạ, cử chỉ có phần sốc nổi và cách cô đón những người đồng nghiệp vốn đã rất quen thuộc với gia đình cô đến ăn trưa. Mabel có vấn đề về sức khoẻ tâm thần, cô không thực sự kiểm soát được hành vi của mình. Máy quay cầm tay được đạo diễn sử dụng để bám sát vào nhân vật, bắt được từng cử chỉ và thái độ của nhân vật do diễn viên Gena Rowlands (vợ ngoài đời của đạo diễn) thủ vai.
Đây là lúc ta bắt đầu hiểu được câu chuyện mà gia đình Nick đang gặp phải, sự ngột ngạt mà một người tỉnh táo như anh đang phải đối diện, và nỗi khổ tâm và dày vò bên trong tinh thần của Mabel. Đây có lẽ không phải là lần đầu tiên, Mabel đổ bệnh, trong một phân đoạn nói chuyện của Mabel và đứa con trai, cô hỏi gì đó đại loại “con có thấy mẹ bình thường không?”
Đứa bé ngoan trả lời với giọng nói khiến ta tan chảy “mẹ xinh đẹp và thông minh mà”.
Thế giới của gia đình Nick và Mabel là một thế giới khép kín mà ta – khán giả, chỉ là những người ngoài cuộc, nhòm lén vào đó bằng chiếc máy quay thiếu cân bằng để chứng kiến cách mà một gia đình đối mặt với căn bệnh khó chữa của người vợ, người mẹ. Ta chứng kiến, ta cảm nhận sâu sắc tình yêu của Nick, tình yêu của Mabel và tình yêu của những đứa con. Chỉ có bà mẹ chồng là người ngoài cuộc giống chúng ta, vì bà thương con trai và thương cháu, bà không có tình yêu mà người chồng có với vợ, hay những đứa con có với mẹ.
Là một bộ phim tập trung vào tâm lý con người, câu chuyện mà đạo diễn John Cassavetes muốn kể không hấp dẫn theo lẽ thông thường của một trải nghiệm điện ảnh mà khán giả thường xem về sự kịch tính, những bài học, ý nghĩa cuộc sống. Bộ phim đơn thuần cho ta thấy chân dung những con người bình thường, gặp phải căn bệnh đầy bất ổn mà ở đó, chỉ có tình yêu, mới giúp họ đứng vững, và giúp họ tiếp tục yêu thương và sống cùng nhau. Nhưng liệu họ có thể sống cùng nhau được đến lúc nào, là điều ta không bao giờ thực sự có câu trả lời.
Ngoài bộ phim A Woman Under the Influence, đạo diễn John Cassavetes còn nhiều bộ phim hay và đáng xem khác như: Shadows (1959), Faces (1968), Husbands (1970), Opening Night (1977), và Love Streams (1984).
